Offchain Labs, đơn vị phát triển chính của Arbitrum – giải pháp Layer 2 hàng đầu trên Ethereum – vừa đưa ra lập luận phản đối đề xuất của Vitalik Buterin về việc chuyển lớp thực thi của Ethereum sang kiến trúc RISC-V. Trong bài viết kỹ thuật công bố ngày 20/11 trên Ethereum Research, nhóm nghiên cứu cho rằng WebAssembly (WASM) mới là lựa chọn mang lại lợi ích dài hạn vượt trội.
Theo bốn nhà nghiên cứu của Offchain Labs – Mario Alvarez, Matteo Campanelli, Tsahi Zidenberg và Daniel Lumi – dù RISC-V hiện có ưu thế trong việc tạo bằng chứng ZK, điều đó không đồng nghĩa đây là định dạng phù hợp để triển khai và lưu trữ smart contract trên Ethereum.
Đề xuất gây tranh luận của Vitalik
Vitalik Buterin từng đề xuất thay thế bytecode của Ethereum Virtual Machine bằng tập lệnh mở RISC-V trong một bài viết trên Ethereum Magicians hồi tháng 4. Ý tưởng này nhằm giảm mạnh chi phí tạo bằng chứng ZK, có trường hợp lên đến 100 lần.
Tuy nhiên, Offchain Labs cho rằng giả định “một ISA phục vụ tối ưu cho cả proving và triển khai smart contract” là không hợp lý.
Tách biệt “delivery ISA” và “proving ISA”
Lập luận trung tâm của nhóm là cần phân tách giữa:
-
Delivery ISA (dISA): định dạng dùng để đưa smart contract lên on-chain.
-
Proving ISA (pISA): định dạng dùng trong máy ảo ZK để tạo bằng chứng.
Hai lớp này không nhất thiết phải giống nhau.
Offchain Labs cho biết họ đã xây dựng nguyên mẫu chứng minh hướng tiếp cận này: các block của Arbitrum – bao gồm cả smart contract Stylus chạy trên WASM – được ZK-prove bằng cách biên dịch WASM sang RISC-V rồi mới tạo bằng chứng thực thi RISC-V.
“Chúng tôi có thể ZK-prove các block thực tế trên blockchain sử dụng WASM làm dISA bằng backend ZK-VM dựa trên RISC-V,” nhóm viết.
RISC-V có thể không phải đích đến cuối cùng
Các nhà nghiên cứu cũng đặt câu hỏi liệu RISC-V có thực sự là đích đến tối ưu của ZK-VM hay không, khi hệ sinh thái proving đang thay đổi nhanh chóng. Sự chuyển dịch gần đây từ RISC-V 32-bit sang 64-bit cho thấy công nghệ này vẫn chưa ổn định.
Nếu Ethereum “đóng đinh” RISC-V tại Layer 1, blockchain có thể bị mắc kẹt trong một công nghệ proving lỗi thời ngay khi các giải pháp tốt hơn xuất hiện. Trong khi đó, các ZK-VM dựa trên WASM – như Ligetron của Ligero – đang cho thấy những lợi thế mà kiến trúc ISA thuần phần cứng khó theo kịp.
Ngoài ra, chi phí ZK-prove đã giảm mạnh xuống khoảng 0,025 USD cho mỗi block Ethereum và còn tiếp tục giảm, khiến việc tối ưu cực đoan cho proving không còn quá cấp thiết. “Ngay cả khi L1 yêu cầu nhiều bằng chứng ZK cho mỗi block, chi phí này vẫn rất nhỏ so với phí gas và MEV mà builder có thể thu được,” nhóm nhận định.
Lợi thế dài hạn của WASM
Offchain Labs đánh giá WASM vượt trội nhờ:
Nhóm kết luận: “Chúng tôi tin rằng WASM có thể trở thành một dạng giao thức Internet cho smart contract – lớp trung gian lý tưởng giữa các ngôn ngữ lập trình đa dạng và các backend thực thi, proving khác nhau.”
Thạch Sanh
