Việc đầu tư vào các tài sản crypto như ETH – token gốc của mạng Ethereum – trước đây khá đơn giản: nhà đầu tư mua coin trên các nền tảng như Coinbase hoặc Robinhood, hoặc tự lưu trữ trong ví cá nhân như MetaMask và nắm giữ trực tiếp.
Sau đó, staking xuất hiện — tức khóa một lượng crypto vào mạng lưới để xác thực giao dịch và nhận phần thưởng. Đây được xem là cách tạo thu nhập thụ động trong khi vẫn nắm giữ token, thường thông qua các sàn giao dịch, với kỳ vọng giá sẽ tăng theo thời gian.
Tuy nhiên, khi crypto ngày càng tiến gần hơn đến tài chính truyền thống, các sản phẩm mới như quỹ ETF theo dõi giá spot đã ra đời song song với hình thức sở hữu trực tiếp. Điều này mang lại nhiều lựa chọn hơn, nhưng cũng khiến nhà đầu tư phải cân nhắc nhiều hơn.
Giờ đây, các ETF theo dõi ether — vốn được thiết kế để giúp nhà đầu tư truyền thống tiếp cận ETH dễ dàng hơn — còn tích hợp cả staking. Những quỹ này không chỉ mang lại mức độ tiếp xúc với biến động giá ETH mà còn tạo thêm tiềm năng thu nhập thụ động từ lợi suất staking.
Ví dụ, công ty quản lý tài sản số Grayscale gần đây đã trở thành quỹ đầu tiên chi trả phần thưởng staking cho cổ đông của Ethereum Staking ETF (ETHE). Mỗi cổ phiếu nhận 0,083178 USD. Điều đó có nghĩa là nếu một nhà đầu tư mua 1.000 USD cổ phiếu ETHE tại mức giá 25,87 USD/cổ phiếu vào thời điểm đó, họ sẽ nhận được khoảng 82,78 USD từ phần thưởng staking.
Điều này đặt ra câu hỏi quan trọng: nên mua và nắm giữ ETH trực tiếp qua sàn crypto, hay mua ETF staking để quỹ thực hiện thay?
Lợi suất hay quyền sở hữu
Về bản chất, quyết định này xoay quanh hai yếu tố chính: quyền sở hữu và lợi suất.
Khi mua ETH trực tiếp qua các nền tảng như Coinbase hoặc Robinhood, nhà đầu tư sở hữu tài sản crypto thực tế. Lãi hay lỗ phụ thuộc hoàn toàn vào biến động giá, còn sàn giữ tài sản thay họ.
Nếu tiếp tục staking số ETH đó thông qua Coinbase, nền tảng sẽ xử lý toàn bộ quy trình kỹ thuật và nhà đầu tư nhận phần thưởng — thường khoảng 3%–5% mỗi năm — sau khi trừ hoa hồng của sàn. Cách làm này không yêu cầu vận hành validator hay phần mềm phức tạp, nhưng nhà đầu tư vẫn ở trong hệ sinh thái crypto và có thể chuyển, rút staking hoặc sử dụng ETH cho mục đích khác.
Ngược lại, khi mua cổ phiếu ETF ether, quỹ sẽ mua và nắm giữ ETH thay mặt nhà đầu tư, mà họ không cần tạo ví hay đăng nhập sàn crypto. Nếu ETF có tích hợp staking, quỹ cũng sẽ staking số ETH đó và phân phối phần thưởng cho cổ đông.
Phí là điểm khác biệt lớn khác
Chẳng hạn, Grayscale Ethereum Trust (ETHE) thu phí quản lý 2,5% mỗi năm, bất kể thị trường tăng hay giảm. Nếu quỹ còn tham gia staking, một phần lợi nhuận sẽ tiếp tục được trích cho nhà cung cấp dịch vụ staking trước khi phân phối cho cổ đông.
Trong khi đó, Coinbase không thu phí quản lý thường niên để nắm giữ ETH, nhưng có thể giữ lại tới 35% phần thưởng staking. Đây là mức phổ biến với các nền tảng cung cấp dịch vụ staking, dù tỷ lệ có thể thay đổi. Người dùng gói thành viên trả phí của Coinbase thường được hưởng mức phí thấp hơn.
Vì vậy, lợi suất staking thực nhận qua Coinbase thường cao hơn so với ETF staking. Tuy nhiên, cấu trúc ETF lại hấp dẫn những nhà đầu tư đề cao sự đơn giản và muốn tiếp cận thông qua tài khoản môi giới truyền thống.
Nói cách khác, nhà đầu tư có thể tiếp xúc với biến động giá ETH và thu nhập thụ động từ staking mà không cần hiểu về ví crypto hay sàn giao dịch. Họ chỉ cần mua cổ phiếu ETF staking, tương tự như đầu tư vào quỹ cổ tức — nhưng phần thưởng ở đây đến từ blockchain thay vì lợi nhuận doanh nghiệp.
Rủi ro và hạn chế
Dù có vẻ thuận tiện, các ETF staking vẫn đi kèm rủi ro.
Trước hết, thu nhập không được đảm bảo. Giống như ETF cổ tức truyền thống có thể bị giảm lợi suất nếu doanh nghiệp cắt cổ tức, phần thưởng staking cũng biến động.
Lợi suất staking phụ thuộc vào hoạt động mạng lưới và tổng lượng ETH được staking. Hiện tại, lợi suất staking ETH vào khoảng 2,8% mỗi năm. Tuy nhiên, con số này có thể thay đổi liên tục. Nếu xảy ra sự cố như validator hoạt động kém hiệu quả hoặc bị phạt, quỹ có thể mất một phần ETH.
Điều này cũng đúng khi staking qua Coinbase: phần thưởng vẫn biến động và hiệu suất validator ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận. Tuy vậy, staking qua sàn vẫn linh hoạt hơn ETF — nhà đầu tư giữ quyền sở hữu ETH và có thể rút staking hoặc chuyển đi, điều mà cổ đông ETF không làm được.
Vấn đề tiếp cận và kiểm soát cũng rất đáng lưu ý. Khi nắm giữ ETH trên sàn như Coinbase hay Robinhood, nhà đầu tư vẫn thuộc hệ sinh thái crypto. Họ có thể chuyển ETH sang ví riêng hoặc sử dụng trong các ứng dụng DeFi (dù quy trình rút trên một số nền tảng có thể phức tạp).
Với ETF Ethereum, sự linh hoạt này không tồn tại. Nhà đầu tư không sở hữu ETH trực tiếp, không thể chuyển vào ví, tự staking hay sử dụng trong DeFi. Họ chỉ có thể mua bán cổ phiếu ETF qua tài khoản môi giới, và quyền tiếp cận tài sản hoàn toàn phụ thuộc vào cấu trúc quỹ cũng như giờ giao dịch của thị trường truyền thống.
Lựa chọn nào phù hợp?
Không có phương án nào là tốt nhất cho tất cả mọi người — điều này phụ thuộc vào mục tiêu của từng nhà đầu tư.
Nếu ưu tiên sự đơn giản và muốn có lợi suất mà không cần quản lý khóa riêng hay vận hành validator, ETF staking có thể là lựa chọn phù hợp, dù phí sẽ làm giảm lợi nhuận thực nhận.
Ngược lại, nếu coi trọng quyền sở hữu trực tiếp, tính linh hoạt dài hạn, hoặc sẵn sàng tự staking, thì nắm giữ ETH qua ví hoặc sàn giao dịch có thể là phương án tốt hơn. Nhà đầu tư cũng tránh được phí quản lý quỹ, dù vẫn phải chịu phí giao dịch và các chi phí liên quan khác trong hệ sinh thái crypto.
- Ethereum sẽ chạm đáy ở đâu? Các nhà phân tích đưa ra nhận định về tín hiệu kỹ thuật và dữ liệu on-chain
- Số lượng địa chỉ hoạt động hàng ngày trên Ethereum vượt qua tất cả các mạng Layer-2
- Ethereum có thể điều chỉnh sâu hơn khi đối mặt áp lực bán từ ETF và nhà đầu tư cá nhân
Thạch Sanh
